O pierwszym szkolnym wrześniu

A zatem jak przygotować się najlepiej do tych pierwszych wrześniowych dni, aby naszym najmłodszym latoroślom ułatwić START w szkole i sprawić, by zachowali jak najlepsze wspomnienia?

Zanim uczeń oswoi się z codziennością szkolną, warto porozmawiać o zmianach, które go czekają – o tym, że szkoła różni się od przedszkola, że oprócz nowych obowiązków, niesie także szansę na nowe przygody i odkrycia. Pomaga również dzielenie się własnymi wspomnieniami z pierwszych dni szkoły. Ważne, by były to wspomnienia pozytywne, które budują w dziecku poczucie bezpieczeństwa i ciekawości wobec tego, co nowe.

Kiedy będziemy odbierać nasze dziecko ze szkoły, zachęćmy je, aby pokazało nam swoją szkołę. Niech wcieli się w rolę przewodnika – oprowadzi po korytarzach, zaprowadzi do klasy i posadzi nas w swojej ławce. Dzięki temu poczuje się pewniej i bardziej „u siebie”.

Dobrym pomysłem jest pozwolić pierwszoklasiście samodzielnie zdecydować o wyborze piórnika, plecaka czy worka na strój gimnastyczny – takie drobiazgi dają poczucie sprawczości i budują pozytywne emocje związane ze szkołą.

Z dużymi zakupami nie trzeba się jednak spieszyć. Zazwyczaj podczas pierwszego zebrania wychowawca przekazuje dokładną listę potrzebnych materiałów, dlatego lepiej chwilę poczekać i uniknąć niepotrzebnego „zakupowego szaleństwa”.

A kiedy wrzesień rozkręci się na dobre, pamiętajmy, by pielęgnować zdrowe nawyki po lekcjach. Przede wszystkim – rozmawiajmy. Każdego dnia znajdźmy czas tylko dla siebie i dziecka, unikając sztampowego pytania: „Jak w szkole?”. Zazwyczaj pada wtedy krótka odpowiedź: „Dobrze” albo „Fajnie”. Lepiej sformułować pytanie tak, by zachęcało do dialogu, np.: „Co dziś najbardziej cię rozbawiło?”, „Czego nowego się dowiedziałeś?”, „Z kim dziś siedziałeś w ławce?”.

Dziecko potrzebuje również odpowiedniego miejsca do nauki – z wygodnym biurkiem, dobrym oświetleniem i spokojną atmosferą. Niezwykle ważny jest także odpowiedni sen, codzienna dawka ruchu na świeżym powietrzu oraz zdrowe odżywianie.

Na koniec jeszcze jedna, być może najważniejsza wskazówka: oddajmy dzieciom sprawczość. Proste, codzienne czynności – takie jak samodzielne spakowanie tornistra na następny dzień czy przygotowanie ubrania – kształtują odpowiedzialność, uczą planowania i dają dziecku poczucie, że potrafi radzić sobie z codziennymi zadaniami.

Stawiajmy przed dziećmi drobne, cotygodniowe wyzwania. Wspólnie z naszą pociechą ustalmy: „Zrób coś, czego jeszcze nigdy w domu nie robiłeś”. Ważne, by dziecko samo wybrało zadanie – może to być przygotowanie jajecznicy, wyniesienie śmieci, czy powieszenie prania. Takie małe zadania uczą odpowiedzialności i samodzielności w domu, a ich efekty szybko przekładają się na funkcjonowanie w szkole. Dziecko, które potrafi poradzić sobie z prostymi obowiązkami w domu, łatwiej odnajdzie się w grupie rówieśniczej i w szkole.

Dobrym pomysłem jest przygotować z dzieckiem mini-portfolio. Może to być rysunek lub notatka, w której dziecko pokaże: w czym jest dobre, co lubi robić, a co sprawia mu trudność.

Na odwrocie rodzice mogą dopisać swoje spostrzeżenia. Ważne, by znaleźć jak najwięcej pozytywnych cech, podkreślić mocne strony i umiejętności dziecka.

Tak przygotowaną kartkę można przekazać wychowawcy już na pierwszym zebraniu. To cenne źródło wiedzy, które pomoże nauczycielowi lepiej poznać ucznia i szybciej dostrzec jego potrzeby.

A my, nauczyciele, pamiętajmy, że te pierwsze wrześniowe dni w klasie pierwszej są jedyne i niepowtarzalne. Nigdy już w kolejnych latach nie będą tak magiczne – pełne nowości, nieznanych doświadczeń, bodźców działających na wszystkie zmysły i emocji, które zostają w pamięci na całe życie.

Wykorzystajmy ten czas na budowanie wspólnoty, na integrację grupy i tworzenie bezpiecznej atmosfery, w której każdy uczeń poczuje się ważny. Niech towarzyszą nam w myślach słowa Mayi Angelou, które można odczytać następująco:

„Uczniowie zapomną o tym, co powiedziałeś, uczniowie zapomną o tym, czego dokonałeś, ale nigdy nie zapomną tego, jak dzięki Tobie się czuli.”

Marcel Proust pisał o magdalenkach, które przywoływały obrazy dzieciństwa. Dla mnie tę samą rolę pełnią mirabelki – ich zapach niezmiennie przypomina o wrześniowych porankach, o początku drogi, którą zaczyna każdy pierwszoklasista.

Te drzewa otaczały budynek mojej szkoły, a ich owoce, spadające i leżące pod koniec lata, wydzielały charakterystyczną woń. Do dziś, kiedy poczuję ten zapach, natychmiast przenoszę się myślami do pierwszego dnia szkoły, przywołuję w pamięci tamte emocje – niepewności, podekscytowania i oczekiwania na to, co wydarzy się w całkowicie nowym środowisku.

Edyta Karwowska

Nauczycielka edukacji wczesnoszkolnej, trenerka Fundacji Szkoła z Klasą, a prywatnie mama trójki dzieci. W edukacji wierzę w moc małych kroków, które prowadzą do wielkich zmian.